Het rijbewijs D halen is verplicht als je een bus wilt besturen met meer dan acht zitplaatsen (exclusief de chauffeur). Of je nu buschauffeur wilt worden in het openbaar vervoer of touringcars wilt rijden: zonder categorie D mag je die voertuigen niet op de openbare weg besturen. Hieronder lees je precies wat het traject inhoudt, aan welke eisen je moet voldoen en waar je op moet letten.
Voorwaarden voor het D-rijbewijs
Om te mogen starten met de opleiding voor het rijbewijs D moet je minimaal 21 jaar oud zijn. In sommige gevallen, bij deelname aan een specifiek jongerenprogramma binnen een erkende opleiding, kan dat al vanaf 18 jaar zijn. Je hebt ook al een geldig rijbewijs B nodig, dus een gewoon autorijbewijs. Dat kan een Nederlands rijbewijs zijn of een geldig EU/EER rijbewijs in categorie B, zowel automaat als schakel.
Daarnaast moet je medisch geschikt zijn. Voor het rijbewijs D gelden strengere medische eisen dan voor een gewoon autorijbewijs. Een keuringsarts beoordeelt onder andere je gezichtsvermogen, bloeddruk en hart- en vaatgezondheid. Heb je bepaalde aandoeningen, zoals ongecontroleerde epilepsie of ernstige hartproblemen? Dan kan de keuring een struikelblok zijn. Het is verstandig om de medische keuring vroeg in het traject te doen, zodat je niet onnodig investeert in opleidingskosten.
De opleiding voor rijbewijs D: wat heb je nodig?
De opleiding bestaat uit een theoriedeel en een praktijkdeel. Voor de theorie leer je alles over wet- en regelgeving, het gedrag van grote voertuigen in het verkeer, remwegen, rijdynamiek en het vervoer van passagiers. Het theorie-examen leg je af bij het CBR.
Het praktijkgedeelte volg je bij een erkende rijschool of opleider die bevoegd is voor categorie D. Hier rijd je op een echte bus en leer je omgaan met de afmetingen, het instappen en uitstappen van passagiers, en bijzondere rijsituaties zoals draaien in de stad of rijden op smalere wegen. Het aantal lessen verschilt per persoon en per opleider, maar reken globaal op tientallen rijlessen voordat je klaar bent voor het praktijkexamen.
Wat neem je mee naar het praktijkexamen?
Bij het praktijkexamen voor het rijbewijs D moet je een geldig identiteitsbewijs meenemen en je huidige rijbewijs B. Zorg dat beide documenten geldig zijn op de dag van het examen. Het examen zelf wordt afgenomen door het CBR en vindt plaats in een bus die de rijschool of opleider levert. Tijdens het examen let de examinator op rijgedrag, veiligheid, omgang met het voertuig en communicatie met de examinator.
Rijbewijs D halen: wat kost het?
De kosten voor het halen van het rijbewijs D zijn aanzienlijk hoger dan voor een gewoon autorijbewijs. De rijlessen, examens, medische keuring en eventuele bijkomende kosten lopen samen op naar een fors bedrag. Exacte bedragen wisselen sterk per opleider en per regio. Naar schatting rond 2026 liggen de totale kosten voor de volledige D-opleiding ergens tussen de 3.000 en 6.000 euro, afhankelijk van het aantal benodigde lessen en de tarieven van de opleider. Werk je via een werkgever in het busvervoer? Dan betaalt de werkgever de opleiding in veel gevallen (deels of volledig). Dat is de gebruikelijkste route in de praktijk.
Via de werkgever of zelfstandig?
Veel mensen die het rijbewijs D halen, doen dat niet op eigen initiatief maar via een vervoersbedrijf dat hen aanneemt onder de voorwaarde dat ze het rijbewijs nog halen. Vervoersbedrijven in het openbaar vervoer, maar ook touringcarbedrijven, bieden dit regelmatig aan. Het grote voordeel: je betaalt de opleiding zelf niet of nauwelijks. Nadeel: je bent daarna vaak contractueel verplicht om een bepaalde periode bij dat bedrijf te blijven werken. Stap je eerder op, dan moet je soms (een deel van) de opleidingskosten terugbetalen.
Wil je het rijbewijs D op eigen kosten halen en daarna als zelfstandige aan de slag? Dat kan, maar is financieel een grotere gok. Zorg dat je vooraf weet hoe je de kosten terugverdient.
D-rijbewijs of D1: wat is het verschil?
Naast het volledige rijbewijs D bestaat er ook het rijbewijs D1. Met een D1 mag je bussen besturen met maximaal 16 zitplaatsen (exclusief de chauffeur) en een maximale lengte van 8 meter. Dat is geschikt voor bijvoorbeeld kleinere groepsvoertuigen of minibussen. Het volledige rijbewijs D geldt voor alle bussen zonder die beperkingen. Wil je in het openbaar vervoer werken of touringcars rijden? Dan heb je bijna altijd het volledige D-rijbewijs nodig, niet de D1.
Het rijbewijs D halen vraagt voorbereiding, geld en tijd, maar opent de deur naar een beroep als buschauffeur in het openbaar vervoer, touringcarvervoer of ander groepsvervoer. De meest praktische stap om te beginnen: doe eerst de medische keuring en ga daarna in gesprek met een erkende rijschool of direct met een vervoersbedrijf dat de opleiding (deels) vergoedt.
